Sex en drugs en de meeuwen van Tinbergen

Wie weet (nog) wat de meeuwen van Tinbergen zijn? Theatergroep Cowboy bij Nacht stoft het gedachtegoed van deze Nobelprijswinnar af en brengt voorstellingen en meer gewijd aan het spraakmakende onderzoek dat Tinbergen deed in een meeuwenkolonie op Terschelling.

Het veldexperiment van Tinbergen uit 1947 leidde tot zijn theorie van de ‘supernormale prikkel’. Meeuwenjongen bleken in hun zucht naar voedsel instinctief te reageren op de rode vlek op de snavel van hun moeder. Een stok met een veel grotere rode stip maakte die reactie heviger: de zilvermeeuw verkoos de kunstsnavel boven de echte snavel, hoewel een prik op de moedersnavel leidde tot voedsel en op de kunstsnavel tot niets.

De stok werkt hier als supernormale prikkel: hij versterkt het instinctieve gedrag zonder dat het bijdraagt aan de evolutie van de soort. Volgens Tinbergen vertoonden zowel dieren als mensen dit gedrag.

Wetenschappelijk kan ik er niks over zeggen maar ik denk dat het scherp gezien is door Tinbergen – dat (ook) mensen zich laten gijzelen door hun instincten. En het lijkt bijna te makkelijk om te concluderen maar ik denk ook dat we in een consumptiemaatschappij voortdurend handelen naar supernormale prikkels.

Een supernormale prikkel bestaat uit een kunstmatige appèl op natuurlijke behoeften, zoals aan eten of sex. Maar een ander aspect van de prikkel is dat aan die behoefte niet voldaan wordt. Althans niet echt. Waar in het meeuwenexperiment de jongen niets krijgen, is er voor de mens vaak een lege bevrediging, net zo ersatz als de oorspronkelijke prikkel.

Arnold Hoogerwerf, motor achter het Tinbergenproject, wijst zelf al op het effect van het McDonald’s logo. Bij veel mensen leidt het zien er van tot een hongerimpuls. Je werkt er een bom koolhydraten naar binnen maar echt eten is het eigenlijk niet.

Daarmee is het fenomeen van de supernormale prikkel nauw verweven met ongebreidelde consumptie en andere verslavingen. Elke kortstondige of slechts schijnbare bevrediging draagt  alweer de kiem in zich van de volgende hunkering. Het is honger naar vervulling die naar mijn idee alleen gestild kan worden door iets dat écht is.

Als je echt voedsel had genuttigd in plaats van de impuls voor junkfood te volgen, dan had je de supernormale prikkel overruled. En daarvoor moet je best sterk in je schoenen staan.

Hoe destructief de supernormale prikkel kan zijn wordt heel mooi en tegelijkertijd heel schrijnend in beeld gebracht in de film Shame van Steve Mcqueen.

Shame filmposterDe hoofdpersoonuit Shame, Brandon, lijdt onder een verslaving aan sex. De verslaving wordt uiteraard aangewakkerd door allerlei supernormale prikkels, van rood gestifte lippen tot steeds heftiger pornografie. Maar hoe veel sexuele handelingen Brandon ook verricht, hij vindt geen vervulling.

Hoe dat komt wordt heel subtiel aangeduid door de regisseur. In een scene met een van zijn veroveringen gaat Brandon te keer over de in zijn ogen suffe stelletjes die niets meer tegen elkaar te zeggen hebben en zwijgend tegenover elkaar zitten in restaurants. Zijn tegenspeelster gaat daar helemaal niet in mee. Zij verklaart de stiltes als volgt: “It’s because they are connected”.

Dat is het: de verbondenheid. Die mist de verslaafde Brandon. Wat hem had kunnen redden, iets wat de sexuele handeling echt maakte, namelijk verbondenheid, is voor hem praktisch onzichtbaar geworden.

Hoed u voor de supernormale prikkel!

Steun de Meeuwen van Tinbergen: zie website Voordekunst

Dit bericht werd geplaatst in Landschap en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Sex en drugs en de meeuwen van Tinbergen

  1. Reblogged this on De meeuwen van Tinbergen and commented:
    Marcel van Ool, adviseur landschap en cultuurhistorie bij Staatsbosbeheer, wijdde in februari een artikel aan De meeuwen van Tinbergen

  2. roy zegt:

    Wanneer u op zoek bent naar iemand om gratis mee te neuken kunt u terecht op http://www.gratisneuken.nl er zijn al vele leden die net als u op zoek zijn naar gratis sex!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s